| Niezależnie od tej różnicy |
| Niezależnie od tej różnicy poglądów, Fenicjanie niewątpliwie odkryli całe zachodnie wybrzeże Półwyspu Pirenejskiego i wpływali w ujście wszystkich znaczniejszych rzek pirenejskich, prowadzących swe wody do Oceanu Atlantyckiego - w Anas (Gwadiana), w rozległe estuarium rzeki Tagus (Tajo, Tejo), gdzie później powstało miasto Olisipo (obecnie Lisboa lub Lizbona), w Mun-dę (Mondego), w Durius (Duero, Douro), u ujścia którego podczas panowania Rzymian znajdował się znany port Portus Cale (obecnie Porto), w Minius (Minho) . Prawdopodobnie Fenicjanie poznali także wybrzeża „Morza Kan-tabryjskiego" (Zatoka Biskajska) aż po Półwysep Bretoń-ski. Wielka kolonizacja starogrecka Grecy u europejskich wybrzeży Morza Śródziemnego. Z miast-państw (polisów), założonych nad brzegami i na wyspach Morza Egejskiego, Grecy rozprzestrzeniali się we wszystkie strony świata. Drogi zachodnie i północne wiodły ich ku tym obszarom Europy, które jeszcze nie zostały poznane przez inne narody starożytne posługujące się pismem. |